Si DJ, isang ulilang pintor, na tumungong Maynila’t napadpad sa Isla Pulo, kung saan nanirahan siya sa kanyang tiyuhin na si Kernel. Taliwas ito sa kinalakihang nayon, kaya nanibago pa sa palakad at sistema ng lugar. Kung saan si Tikboy ang nagpapatakbo ng mga kalakaran, para may pantawid gutom ang sino mang dumikit sa kanya. Binabago ang kaugalian ng tao dahil sa kalagayan at ginagalawang lipunan. Isa narin dito si Josie, ngunit hindi nagpadala si DJ sa mga naranasan at hinain sa kanya ni Tikboy. Natututunan niya ang iba pang uri ng sining sa kalye, na ginamit niya para maging instrumento ng pagbabago. Dinala niya ang kaugalian sa kanayunan, na inakala nating babaguhin siya ng Syudad.
Tunghayan ang isang animation na pinamagatang FIGHT FOR THE MOON. Kung lalagyan lang natin ng lokal na katangian at panlasa ang ating likhang sining, ito ang isa sa mga kalalabasan.
"Dito walang bida. Lahat konta."
Mula sa direksyon ni Eugene Cruz
Inihahandog ng kARSUNSILYO Show para mapanood ng madla.
PAUNAWA: Ang palabas na ito ay mahaba, bigyan ng oras para panoorin upang mapalawak pa ang kaisipan at maging mulat sa tunay na kaganapan sa Pilipinas…ang bayan na lubog sa baha at baon sa utang. Bakit? Pasadahan…
Ang kahirapan na dinadanas natin ngayon ay kapiraso lang ng tunay na anyo nito. Ito ay walang pagkakaiba sa mga bansang katulad rin natin na naghihirap, kung pagtatagpi-tagpiin ay mailalarawan ang kabuuan nito at maididikit sa katayuan natin ngayon. Ang mga tinutukoy ko dito ay ang nagpapalakad ng kartel ng langis, bangko, kalakaran, merkado at ekonomiya. Ang may hawak sa mga nabanggit ko ay ang tunay na namamahala ng bansa. Kasangkapan lang ang Gobyerno. Binubulag tayo ng ilusyon ng paglilibang, dahil ang taong mulat ay nakikialam…at ayaw nila nito. Kaya nandyan ang tulong ng mga palabas, kanta at mga kasangkapan ng paglilihis.
Madalas na sumasagi sa isip natin pagmay kilos protesta ay isang abala o perwisyo. Lingid sa ating kaalaman, na ito ay para sa ating hinaharap. Isang pagpapaalala sa taong bayan at pangangalambag para ipaalam na hindi tayo magpapaloko. Isipin mo nalang kung wala sila, malalaman mo pa kaya ang balita na pilit sinasala ng mga naglalakihang korporasyon? Marami dyan ang nagagalit, naiinis at nabubulabog. Ang madalas pang sinasabi ay “Panay ang protesta ninyo, wala rin naman nangyayari!” Dahil ba hindi ka nakapasok at nasasayangan ka sa isang araw na kikitain? Hindi ba sumagi sa isip natin na ito ay panandalian lang? Isusugal mo ang kinabukasan para may panandaliang pantawid sa kasalukuyan? Na kapag nalugmok sa kahirapan ang bayan, ay kasama ang pamilya’t kamag-anakan mong makakaranas nito. Tapos tututol ka?
Isang halimbawa nalang ay pagtaas ng langis. Kaya nagtigil pasada ang mga tsuper, para ipamukha sa tatlong higante sa kalakaran ng langis na sila ay ganid sa kita. Dahil ang pagtaas ng langis ay pagtaas rin ng mga bilihin at pangangailangan natin sa araw-araw. Himayin natin…
HALIMBAWA:
LANGIS ang nagpapagana sa MAKINA | Kuliglig-Bangka-Barko-Traktora
MAKINA
ang naghahatid sa PAGKAIN | Delata-Karne-Gulay-Isda-Prutas-Panghimagas
PAGKAIN
ay iniimbak sa PAMILIHAN | Palengke-Talipapa-Tindahan
PAMILIHAN
ang naglalagay ng PATONG | Kita+VAT+Pasweldo+Bayarin+Krudo
sa PATONG
nakapataw ang pagtaas ng LANGIS.
LANGIS
ang nagpapatakbo ng EKONOMIYA.
Ngayon mo sabihin na hindi ka biktima ng kartel. Kung hindi ka sumasang-ayon sa protesta, ay isa ka sa mga pumapanig sa maling pamamahala. Dahil ang taong walang pagkilos o ginawa para makialam ay isang uri ng pangungunsinti sa pang-aabuso. May kaalaman man ito o salat, bilang tao ay obligasyon mong matuto at karapatan mong malaman ang katotohanan.
Ngayon, panoorin natin ang palabas na nakapaskil at pagnilayan. Bigyan natin ng oras para pasadahan ito’t himayin. Para pagyabungin pa lalo ang ating kaalaman sa mga bagay bagay. Ito ang palabas na hindi natin napapanood sa telebisyon, naririnig sa radyo at nababasa sa pahayagan.
PAUNAWA: Ang nakasaad dito ay maselan at sumasagasa sa pananalig ng ilan. Bilang paggalang sa pananampalataya ng mambabasa, ‘wag ng basahin at pasadahan kung hindi malawak ang pang-unawa at mulat.
Mainit ang usapin na ito noong mga nakaraang buwan. Laman ng pahayagan, telebisyon at radyo, pati bukang bibig ng mga tao. Ayaw kong makisawsaw habang mainit pa ang balita at baka mapaso, dahil kailangan ng taimtiman at malalim na pag-aanalisa sa bagay na ito. Pinalamig at pinakalma ko muna ang mga damdaming nagbabaga. Ito ang tamang panahon para buksan ulit ang paksa habang kalmado na ang lahat at handa ng palawakin pa ang pag-unawa. Mahirap makipagtalo sa taong hindi tugma ang inyong pinaghuhugutan ng katibayan, dahil mag-uugat lang ito ng walang katapusang bangayan hanggang sa magkapikunan nalang at baka umabot pa sa madugong digmaan. Ilalatag ko ngayon ang dalawang anggulo bilang patas at tapat. Ang reliyoso at bilang alagad ng sining.
Sa mata ng sagrado katolika at lahat ng sekta ng kristyanismo, isa itong uri ng pambabastos sa imahe ni Hesus. “Irehe” bansag nga ng mga prayle kay Rizal. Ang isa sa mga pangunahing laman ng exhibit ay larawan ni Kristo na sinamahan ng iba’t ibang simbolo na sumasalamin sa kapangyarihan, naghaharing uri sa lipunan at impluwensya. Nakasaad ito sa Biblia na isang kasalanan ang hindi magbigay galang sa Diyos, lalo na kung hahamakin pa gamit ang ano mang uri ng pambababoy. Isang kawalan ng paggalang sa pananampalataya ng mataas na porsyento ng Kristyano sa Pilipinas.
Ito ang tanong ngayon sa mga nananalig. Hindi man ako lubusang aral sa kabuuan ng Biblia, pero alam ko ang bahagi ng kasaysayan. Ito ba ang tunay na mukha ni Hesus? Hindi ba’t hinulma ito ng mga Romano sa kadahilanan na mapang-ibabawan at maghari sa lumalaking bilang ng Krityanismo noon? Dahil hindi na mapigilan ang paglago ng nasabing relihiyon. Ito ay isang uri ng Pangongolonya, dahil ang tunay na mukha ni Hesus ay pinagtatalunan parin kung Hudyo ba ito, pero tiyak na walang bakas na lahing Romano. Maituturing din ba itong pambabastos? Lalo na’t matagal na itong idolo na makikita sa mga simbahan. Mukha na hinulma na hindi naman naaayon sa tunay na kaanyuan ni Kristo. Harapin natin ang hubad na katotohanan na sinasamba pa ito, pinupunasan, iniiyakan…na ayon sa Biblia ay pinagbabawal. Ang malala ay hindi lang idolo ni Hesus, kasama na ang ilang imahe ng Apostoles, Santo , Santa Maria, Diyos Ama, Anak at Espirito Santo…Sya Nawa! Kaya nga nagkaroon ng mga sekta ang Kristyanismo dahil sa hindi pagkakasundo ng paraan ng pagsamba at pananampalata naayon sa interpretasyon nila sa Biblia.
Sabihin na nating pambababoy ang ginawa ni Mideo Cruz at pagsagasa’t kawalan ng galang sa pananampalataya ng karamihan. Hindi ba’t isang uri rin ng pambabastos at kawalan ng galang ang ginawa ng mga namamalakad sa simbahan, ang paghulma ng ‘di niya tunay na anyo at paglabag sa aral na tinuro ng minsang nagkatawang tao na si Hesus Kristo? Madalas pa natin siyang inaalala na sumisimbolo ng krus. May ibang relihiyon na ‘di sumasang-ayon dito kahit hindi man nila kinikilalang Diyos si “Isha Ben Joseph” at bilang propeta lang, dahil ang sinisimbolo ng krus ay isang kriminal. Alam naman nating lahat na, ang pinapako sa krus noon ay mga nagkasala at sangkot sa karumaldumal na krimen. Ihalintulad nalang natin sa silya elektrika na ginawa mong simbolo ng Diyos. Hindi ba isang patunay ito na ang tao ay kailangan pa ng anito o simbolo para manalig? Hindi ba isang halimbawa ito ng kakulangan sa pananampalataya, kaya kailangang may makita pang anyo, para may katibayan o patunay? Bakit hindi nalang manalangin ng sagrado at walang anumang sinasamba o niluluhuran na imahe?
Ito ang malaking tanong ngayon. Matatawag mo bang pambabastos ang isang malayang sining kung sumasagasa ito sa pambabastos rin na gawa ng iba sa tunay na kaanyuan at turo ni Hesus Kristo o kasulatan mismo sa Biblia? Matagal na itong gawain, na kahit minsan ay hindi man lang napuna o prinotesta ng lumalaking bilang ng Kristyano. Ang nagtatanong para malinawan at nagbibigay linaw ay hindi IREHE.
Pinagdadaanan lahat ito ng nagbibinata. Ito ang pinakamaselang usapin sa elementarya noon kahit hanggang ngayon, maliban pa sa regla na para naman sa nagdadalaga. Pero isa ito sa mga kinakatakutan, dahil maaari kang maging laman ng tuksuhan na “supot”. May nagbabadyang sapakan sa likod ng simbahan kapag nagkapikunan. Ang masakit lang ay kahit mabasag mo ang panga ng mapanglait na kamag-aral, supot ka parin. Madalas ay nagkakasilipin pa ng patutoy para lang mapatunayan sa korte na tuli ka na’t mapawalang sala. Pagnabanggit na sayo ng tatay mo na oras ng magpakalalaki ay binabalot ng dilim ang paligid at bigla kang manlalamig. Pero kailangan harapin ni manoy ang madugong kapalaran. Kailangan matalupan ang balat para dumungaw ang bumbilya, dahil ito lang naman daw ang masakit na bahagi ng pagbibinata, ang mga susunod ay maryang palad na’t pagsundot ng tahong. Kaya tumuloy na kami ng ospital para kilalanin ang tagahiwa.
Habang nasa daan ay binahagi sa akin ng tatay ko ang primitibong pagtuli. Sa probinsya kasi ito naganap at labaha lang ang uso noon, wala pang “Oplan Tuli” ang mga barangay. Ito ang eksenang rumolyo sa mapaglarong kaisipan ko.
PAALALA: Ang ipapalabas dito ay maselan. Ito ang pamamaraan ng pagtuli sa probinsya. ’Wag ng panoorin kung mahina ang sikmura at baka maiduwal lang ang bituka.
Ito ang sukatan ng tapang noon ng mga bagito. Kung magtatago ka ay baka magbinata ka ng nangungunat ang balat. Baka lagari na o palakol ang gamitin sa malatsitsaron mong manoy. Ang malala ay baka mamuo pa ng kesong puti at laging mangamoy. “Kupal” ang tawag dito, na nausong bansag sa taong nuknukan ng sama ang ugali. Pagdating sa ospital, ay buong tapang ko na hinarap ang mga gunting at karayom ng pangpamanhid. Napag-isip isip ko, mapalad parin ang katayuan ko ngayon kung ihahambing sa pamamaraan dati. Baka kailangan pa nila akong igapos para hindi magwala sa sakit, kirot at hapdi. Halos dalawang linggo rin ang nilagi ko sa bahay na suot lang ang daster ni nanay habang paika-ikang maglakad. Ilang dahon din ng bayabas ang pinitas at pinakuluan para ipanghugas. Ingatan mo lang madungaw ng dalaga, dahil may kasabihan na baka mangamatis ang bumbilya.
Ilang taon narin ang binilang at ngayon ko lang muling nabalikan ang bayan ng tatay ko. Matagal narin ang nilagi niya dito simula noong napadpad siya ng Maynila at nasilaw rin sa kinang nito. Bilang anak, babalikan ko ang aking pinag-ugatan. Hayaan ninyong ilahad ko ang mga nangyari sa pamamagitan ng isang palabas.
Hindi lang pista o pagdiriwang ang magandang dahilan para dumayo sa isang probinsya, nayon o bayan. Pumasyal para makilala ang mga tao, malasahan ang mga pagkain at maramdaman ang kultura. Sayang at isang araw lang ang tinagal para libutin ang lugar. Kaya hanggang dito lang ang nakayanan namin. Isang magandang dahilan rin para bumalik…dahil BITIN. Hahayaan ko nalang ilarawan ng palabas na ito ang mga kaganapan.
Naglipa na ang mga bulaan, mapa-propeta man yan o sugo. Maraming relihiyon at sekta na ang pinagkakakitaan ang pananampalataya. Tunghayan ang munting palabas at tukuyin kung sino ang pinapatamaan.
BABALA: Ang mga karakter dito ay likha lang ng malikot na pag-iisip. Ito ay hindi ginawa para makasira.
Inaabangang mahinog ang bayabas. Kaya humilata muna sa papag at sumulat.
